Życie Podkarpackie nr 14/2020 Życie Podkarpackie nr 14/2020

Życie Podkarpackie - informacje z regionu Przemyśla, Jarosławia, Lubaczowa, Przeworska

Życie.pl, nr 101/2020, Piątek 10 kwietnia 2020 r., Michała i Makarego
Opublikowano
Region
Ilu ludzi chodzi do kościoła?
Jest stabilnie – tak można najkrócej określić najnowsze statystyki dotyczące liczby osób uczęszczających na niedzielne msze św. Dotyczy to zarówno Polski, jak i w archidiecezji przemyskiej.
fot. Paweł Bugira
Ostatnie lata nie przynoszą większych zmian statystycznych, jeśli chodzi o liczbę wiernych. Archidiecezja przemyska to wciąż region religijny.

„Wskaźnik dominicantes w 2018 r. wyniósł 38,2%, zaś communicantes 17,3%. Najwyższy poziom wskaźnika dominicantes odnotowano tradycyjnie w diecezji tarnowskiej (71,3%), rzeszowskiej (64,3%) oraz przemyskiej (60,4%). Wskaźnik participantes w 2018 roku wyniósł 8,1%, najwyższe wartości przyjął w diecezji przemyskiej (...)

artykuł premium
Przeczytałeś tylko fragment tekstu.
Chcesz mieć dostęp do pełnej treści tego i wszystkich
innych artykułów na Życie.pl?
Przejdź na wersję Premium
już od 5,99 zł miesięcznie
Masz już wykupiony dostęp? zaloguj się
Co otrzymasz w wersji Premium?
Dostęp do pełnych wersji wszystkich artykułów
Dostęp do e-wydań
Dostęp do ogłoszeń drobnych z gazety Życie Podkarpackie
Rabaty przy prenumeracie
Dowiedz się więcej
28 Komentarzy
user
skomentuj
Komentujesz jako:
user
Tadeusz 79.191.68.70 19.01.2020

A ta stabilnośc jest trochę ciekawa.

Niestety nie uwzględnia tego,że w w ciagu 10 lat ubyło 4 miliony wiernych.To tendencja rośnie lawinowo szczególnie w miastach.

A wśród młodzieży Kościół niestety ale nie cieszy się dobra opinią pod każdym względem.Młodzieży w kościołach praktycznie nie widać.Jeszcze dieciaki chodzą ale to kwestia chwili.

Ostatnie kolędy czym jest Kościół  to jaskrawie uwidaczniają o czym z przerażeniem informują nawet księża.

Stabilność na równej  pochyłej



user
Przemyski obserwator do Judy Tadeusza 5.184.227.107 23:28:22 19-01-2020

Rozumiem że jesteś jako potomek Judy zwanym Tadeuszem  gorliwym i  wiernym synem Kościół a Katolickiego a więc stałym uczestnikiem  życia kościoła uczestniczącym przynajmniej w cotygodiowych mszach św czy innych nabożeństwach, ba procesjach, pielgrzymkach itd. No cóż, jako praktykujący katolik od ponad 65 lat czyli niemal od urodzenia widzę to nieco inaczej, owszem nie ma już pięknych nabożeństw  bo zmieniła się nieco obyczajowośc nowych pokoleń, zresztą drogi Judo T ponad 10 tysięcy młodych głównie ludzi wyjechało z Przemyśla gł ównie za pracą i lepszym życiem tym ziemskim a więc potencjalnej części młodych w swiątyniach się nie zobaczy. Ponadto  ilośc  świątyń z kilku parafii jeszcze w latach 60, 70 zwiększyła się z kilku do  kilkunastu  więc rozproszenie wiernych  po nowych parafiach i osiedlach sprawia wrażenie iż mniej ludzi uczestniczy w mszach św. Dzisiaj jako  wierny przemyski obserwator uczestniczyłem w mszy o godz 11, 30 w przemyskiej katedrze,   piełna świątynia ludzi,  wielu przyjmujących komunię św czyli Chrystusa, dużo młodych ludzi, piękne drzewka i ruchoma szopka, kolędy przyznam że nie bardzo chciało mi się opuszczać Katedrę, a do tego Matka Boża Jackowa, zapraszam Cię Drogi nieustanny krytyku Kościoła do uczestnictwa a nie powielanie bzdur wyczytanych w Wyborczej, Newsweek czy iternecie.  Napewno częśc  przypadkowych katolików zwanych potocznie niedzielnymi pod wpływem filmu kiczu kler i innych podobnych obrazów zaprzestała praktyk religijnych ale pamiętaj, oni wrócą, szybciej niż myślisz, kiedy, a wtedy gdy grom się zbliży, choroba,  śmierć bliskich itp krzyż. A wię radzę się tak nie zamartwiać o kondycję KK, on czyli kościół się oczyści nie raz w ponad już 2000 letniej historii przeżywał gorsze, o wiele cięższe chwile, wzloty i upadki a jednak trwa i będzie trwać, bo fundamentem jest sam Chrystus, a nie grzeszny człowiek. Tyle w największym skrócie, są to moje słowa i przemyślenia, wiem że, niemodne nie wpisujące się w aktualne tendencje krytyki KK, często obrzucanie niechęcią czy jadem nienawiści przez głównie tych którzy nie mają z kościołem nic  wspólnego. Skupiam się jedynie na kościele przemyskim, nie to nic wspólnego z oceną sytuacji Kościoła w Polsce i na świecie. Pozdrawiam po chrześcijańsku mojego adwersarza, zawsze pierwszego krytyka KK Judę zwanego Tadeuszem nb wyczytałem że krewnego samego Jezusa a więc do czegoś to zobowiązuje. 

user
Tadeusz 79.191.68.70 08:45:40 20-01-2020

Twierdzisz,ze wszyscy młodzi wyjechali.

Ja wątpię.

Ale za tymi co wyjechali bardzo szybko pojechali księża ze swoją posługa. I co szybko księża wrócili i o wyjazdach nawet nie wspominają uważając swoje owieczki za utracone a szczególnie utraconą kasę.

Opisujesz jak wyglada celebra w KK w okresie świąt.

Nie gniewaj się ale to nie są świeta ale atmosfera i klimat festynu jarmarcznego z dzwoneczkami świecidełkami ,zbieraniem kasy po domach owieczek itd rytuałów nie zwiazanych w wiarą w Boga .

Masz też racje,ze prawdziwy kościół z tego się oczyści i powstanie z kolan.

Dzisiaj niestety ale jest przybudówka partyjną za wielką kasę i wyznawca wielkosci kasy.

To widać na każdym kroku .

Zobacz w naszym mieście jak piękne są budynki związane z kościołem.Wyremontowane odnowione kapiące świecidełkami i złotem  lub jego imitacją gdy wejdzie się do środka.

Zobacz też w jakim stanie są dokładnie takie same budynki miejskie zaraz po sąsiedzku z śmierdzącymi koszami w korytarzachh,szczurami,spadającymi gzymasmi itd.

Można się zastanowić dlaczego tak jest.

 To wartosci materialne dzisiaj są najważniejsze dla KK.

Kto dzisiaj mowi o Bogu.Czasami jak się zapomną wspominają o Maryji lub Janie xxiii. Zobacz jaką sztampa jest celebra oprócz zbierania kasy co czyni się naprawdę z namaszczeniem.


user
tiko 83.28.87.121 15:26:00 20-01-2020
Ja cię człowieku rozumie bo jak juz wybierasz sie do Koscioła to zawsze wszystko wynosza i wydaje ci się,że to jest malowanie.Nie to jest Msza rezurekcyjna na Wielkanoc.Współczuję żonie/o ile jeszcze ja masz?.
user
hasler 157.25.108.89 19.01.2020

Jest tak stabilnie jak stabilna jest inflacja i wzrost cen w GUS.


Widać jak topnieje suweren w kościele gołym okiem.

user
kasander 89.68.175.84 19.01.2020

"Statystyki" które kościół sam sobie robi i sam rozgłasza "wyniki".
Każdy normalny wie, że to kolejna wierutna bzdura czarnych.
Łżą jak z nut!

Kilka lat temu w każdym kościele były tłumy. Dzisiaj bez problemu na każdej mszy są wolne miejsca siedzące.

user
Wojciech 83.28.87.121 15:21:10 20-01-2020

Do którego Koscioła chodzisz i na jaka msze.Bo jak ja jestem w swoim i na 10 w Archikatedrze to moze znajdziesz miejsce gdzies w bocznej nawie i to nie zawsze.Zapraszam

user
tsa 94.40.75.201 19.01.2020

''Puste kościoły

Śmierdzi szatanem

Wszyscy macie przejebane''


FRONTSIDE - LEGENDA

user
kasander 89.68.175.84 20:27:56 19-01-2020

Trzeba być nieźle walniętym głową o brzozę, żeby w dzisiejszych czasach wierzyć w jakiegoś szatana wymyślonego do straszenia ciemnego luda.

user
Heniek 81.161.203.108 19.01.2020
STATYSTYKA Z ODPUSTU KALWARYJSKIEGO JAK PRZEDSTAWIONE ZDJĘCIE 
user
Mieciu 81.161.203.108 19.01.2020
Wciskają ludziom ciemnotę jak DZIENNIK TV za PRL. W większości regularnie to kościoła chodzą emeryci i renciści a młodzież  tak sobie od wielkiego święta
user
Pjoter 85.89.174.196 19.01.2020

Taki najazd na kościół....


To po .uja macie w domach choinki, robicie prezenty i karmicie swoje dzieci mikołajem. A i jeszcze chrzciny....


user
LUSIFER 37.7.179.99 02:16:49 20-01-2020
Misiu wytrzeźwiej choinki przyszły z protestanckich Niemiec, mikołaj prezenty poniekat też od nich, nie mówiąc że prezentami dzielili się już polanie. To może powiesz co kościół katolicki ma własnego. Nawet zaiwanil kolende - cicha noc
user
Pjoter 85.89.174.196 13:52:51 21-01-2020
LUSIFER 37.7.179.99 02:16:49 20-01-2020

HAHAa no co ty Ja cieeeee.
user
Lusifer 37.7.179.99 19:58:51 21-01-2020

W Europie zwyczaj ten zapoczątkowali Niemcy, dominował tam protestantyzm, a głównym zwolennikiem choinki na święta był Marcin Luter. Następnie tradycja objęła m.in. Francję i Anglię. Do Polski ta tradycja przywędrowała wraz z zaborem pruskim między XVIII a XIX wiekiem. Zachęcali do tego stacjonujący na naszych terenach żołnierze oraz urzędnicy więcej szukac mi się nie chce

user
z 88.156.141.9 19.01.2020

Kler przy PiS po prostu jest pazerny. Księdzu po kolędzie nic nie dam, bo na nich idą moje podatki. Kościół zagubił się i pcha się do polityki. Rydzyk, Głódź i wszystko jasne.

user
Przemyski ciemnogrodzki obserwator 5.184.227.107 19.01.2020
Dlatego właśnie moja skromna polemika dotyczyła jedynie Tadeusza gdyż pomimo swojego niemal nieustannego krytycyzmu w stosunku do Kościoła Katolickiego stara się zachowywać umiar i pewną kulturę słowa i wypowiedzi czyli klasę, a reszta głównie smarkaczy czasem dawnych ministrantów  ogranicza się do  szkalowania i opluwania Kościoła,  udając postępowych anonimowych jasnogrodzian. Pamiętajcie że szatan, tak szatan działa we współ czesnym świecie również przez internet i najbardziej cieszy go fakt że  wielu nie wierzy w jego  destrukcyjną działalnośc. 
user
LUSIFER 37.7.179.99 20.01.2020

Ilu chodzi? Na szczęście coraz mniej

user
Zdziwiony przemyski obserwator 5.184.245.145 20.01.2020

DO  TADEUSZA,  człowieku co ty wypisujesz, odobiście skupiłem się na  religii sensu stricto, swoich odczuciach i subiektywnej ocenie moich doznań na przykładzie pobytu w przemyskiej  Katedrze o ty rozszerzasz  wpis o  wyremontowane budynki kapiące złotem przeciwstawiając  im zaszczurzone  budynki miejskie itp rzeczy. Przedewszystkim niemal we wszystkich swoich wpisach w przeciwieństwie do ciebie apeluję do konserwator zabytków KOT o zainteresowanie się również całymi połaciami budynków komunalnych obdartych z tynków , czy  myślisz że tego nie widzę i jako od wielu, wielu lat jestem na to szczególnie uczulony. Ale zawsze jedna odpowiedż daenuej Chomy, obecnie Bakuna i  Kot że nie ma na to dostatecznej ilości pieniędzy, stara śpiewka i dlatego remontuje się corocznie 4, 5 budynków rocznie. Nie będę polemizować z każdym swoim zdaniem, nie ma sensu ale bzdury które wypidujesz są zadziwiające, skaczesz po temacie od sasa do lasa. Ponadto nie przyjmuję absurdalnego zarzutu iż  stwierdziłem że wszyscy  młodzi wyjechali, jest to z twojej strony zwykłe  przekłamanie,  a moje słowa te prawdziwe brzmiały cyt. Ponad 10 tysięcy młodych głównie ludzi wyjechało z Przemyśla w poszukiwaniu pracy i lepszego życia koniec cyt. Tyle wyjaśnień i usprawiedliwienia przed tobą jako wyrocznią w sprawach wiary i moralności szczególnie katolickiej do której masz szczególną  awersję i niechęc, dlatego koniec polemiki z tobą,  widzę że próbujesz od kiedy czytam twoje oceny szczególnie  dot KK wpisać się w modny i jakże medialny trend  nie życzliwej krytyki co czasem słuszne ale nieustannego ataku na kościół i wszystko co z nim związane, bez pogłębionej refleksji, czasem zastanowienia. 

user
GORZY SORT 46.174.214.4 14:34:11 20-01-2020

Panie obserwatorze ,czy oby pan w mlodosci nie probowal swoich sil w seminarium w Przemyslu ?!

user
z 31.0.23.225 20.01.2020
Informuję o pogłębionej refleksji; CZARNA MAFIA!
user
To znowu ja 5.184.245.145 17:47:30 20-01-2020
Właśnie podsumowałeś siebie, czarny charakter, czarny umysł być może czarne podniebienie. Celnie strzeliłeś sobie w durną pałę. 
user
Alumn WSD przemyski obserwator 5.184.245.145 20.01.2020

Nie wiem co to GORZY SORT ale napewno przed tobą  cwaniaczku i tobie podobnym nie będę się spowiadać czy tłumaczyć co robiłem w mojej przeszłości czy byłem alumnem WSD czy też nie. Napewno jednak kończyłem socjalistycze szkoły,  gdzie głównie w powszechnej nauczali nauczyczyciele w większości  przedwojenni, naucznie rozpoczynałem pisząc piórkiem i atramentem. I jak widać potrafię sklecić kilka zdań  w miarę  spójnych i logicznych choć telefon raczej pisania  dłuższych zdań nie ułatwia. Może tobie i podobnym  w stylu opluwania kościoła katolickiego  przeszkadza, denerwuje że są jeszcze tacy ludzie z krwi i kości    chodzący po  przemyskich ulicach, którzy nie wpisują się w modną ostatnio  narrację plucia szatańskim jsdem na wszystko co dobre, szlachetne, ludzkie, co prawdziwe, najlepsze, najszczersze, za co warto życie dać. Jeśli ty i tobie podobni myślicie że udając nowoczesnych jasnogrodzian to się mylicie, nikt wam takiego prawa nie dał, kościołem  powszechnym jesteśmy my wszyscy wierzący w Chrystusa a więc mamy prawo i wręcz obowiązek bronić  kościóła również w internecie który w dobie niewyobrażalnego postępu  technicznego stał się również  narzędziem szatana który wykorzystuje każdą okazję do próby niszczenia i zniszczenia KK i chrześcijaństwa ale oczywiście to się mu nie uda, a dlaczego, bo kościół zbudowany jest na pewnym, trwałym fundamencie jakim jest jego  założyciel Jezus Chrystus. Nie chcecie, to do etatowych oszczerców i  niesprawiedliwych krytyków wszystkiego co związane z Bogiem, wiarą i kościołem, obrzucających nas wierzących nieustannie błotem i kalumniami, z Bogiem nie wygracie, szatan zawsze przegra w starciu z Bogiem ale jakieś rysy i ślady zła pozostawi. No cóż trzeba zakończyć  moje subiektywne oceny  w temacie słowami jakże na czasie, mnie prześladowali i was prześladować będą np poprzez nieustanne próby opluwania KK w internecie nie tylko zresztą na tym forum, są o wiele gorsze. Ale już na sam koniec  słowa pocieszenia " kto wytrwa do końca, ten będzie zvawiony". I jeszcze na aby was czyli  współczesnych prześladowców i nowoczesnych bolszewików niestety wywodzących się z polskiego narodu, królewskiego szczepu piastowego pocieszyć słowami "kościół trwał, trwa i będzie trwać a bramy piekielne go nie przemogą" to też Chrystus. Ale aby to zrozumieć to należy i tu zamienić się w słuch, uwierzyć w grzech, szatana i jego destrukcyjną działalnośc również powtarzam w intetnecie. Cho  , cho co się będzie działo po tym krótkim wywodzie, on szatan oszaleje z nienawiści, czekam kiedy piewsze nożyce się odezwą.  Podpisał : ciemnogród, talib,  zacofany klecha, idiota, przygłup, psychol, może coś tam jeszcze macie w zapasie choć przyznaję że na forach życia te miłe słówka są raczej umiarkowane, obym miał rację. 


user
z 31.0.23.225 18:10:52 20-01-2020

A teraz czekamy na pogłębioną analizę pazerności Kościoła Katolickiego z Rydzykiem i Głodziem na czele, pedofilstwa, uprawiania polityki z PiS pod rękę. Przecież to rząd tańczy w Toruniu pod dyktando Ojca Tadeusza. Nieprawdaż?

user
kasander 89.68.175.84 22:17:56 20-01-2020

Ty się "alumn" tak nie podniecaj i natężaj bo pękniesz wnet jak Twój ulubiony budyń. Zapamiętaj sobie: nie ma żadnego boga i nie było!


"...Benedykt XVI zaskoczył wiernych podczas homilii papieskiej na Placu św. Piotra, gdy ogłosił, że „Bóg jest martwy” oraz że „to wszystko zupełna bzdura”.
Papież tłumaczył gromadnie przybyłym katolikom, że „cała nasza egzystencja nie ma sensu ponad tę chwilę".
– Byłem zupełnie naiwny - mówił dalej papież - gdy wydawało mi się, że nad ludzkością czuwa nieskończenie dobry Bóg. Wystarczy się rozejrzeć, zobaczyć całe to cierpienie i zło. Dzieci umierające z głodu w męczarniach – dzieci!

Jaki wszechmocny, dobry Stwórca mógłby na to pozwalać?
Na placu św. Piotra zapadła grobowa cisza. Benedykt XVI trzęsącą się dłonią podnosił do ust kielich wina mszalnego i regularnie go dopełniał, kontynuując niecodzienne kazanie:
– Jesteśmy tylko małpami, szympansami, które trochę zmądrzały i myślą, że wszystko co widzą jest dla nich. Człowiek jest jedynie reakcją chemiczną, obdarzoną chwilowym przebłyskiem świadomości. Małpa o przerośniętych ambicjach, homunkulus z węgla, siarki i tlenu! Małpa, która desperacko krzyczy „dlaczego?” i szuka przyczyn przez ten ułamek kosmicznej sekundy, zanim siły, nad którymi nie panuje zaciągną ją brutalnie do grobu, by stanęła wobec potwornego faktu wiecznej nicości.
Niektórzy na placu zaczęli buczeć, inni natomiast zagłuszali go skandując „Santo Subito”. Przywódca Kościoła Katolickiego tymczasem pytał, co może znaczyć zbawienie albo odpuszczenie grzechów i śmiał się gorzko.

Jaki grzech? Jakie zbawienie!?  Dryfujemy samotnie na kawałku skały pośród bezkresu wszechświata, z którego czyste prawdopodobieństwo i bezwzględna selekcja naturalna ulepiły naszą ułomną formę. Jeśli Bóg kiedykolwiek istniał, to nie żyje albo nas opuścił; jesteśmy sami i nie ma żadnych bytów poza tym, czego doświadczamy. Jeśli coś ma znaczenie, to może tylko to, jak spędzimy swój czas i co pozostawimy po sobie. A i to zniknie wobec nieubłaganego prawa entropii, gdy za kilka nikczemnych miliardów lat nasz wszechświat stanie się pusty, statyczny i martwy.
Oburzeni katolicy opuszczali plac pyskując na papieża. Oj prawda w oczy kole, szczególnie katolików i dla tego zapewne dostał do wyboru -, albo abdykacja albo odwiedziny seryjnego samobójcy..."


Jak wiemy, z tego wszystkiego  została tylko firma, czysty a w zasadzie brudny biznes kościołowy.  Żyjcie dalej w ułudzie żydowskiego króla - pomyślności wierzącym w cuda.

user
Ciemny jak tabaka przemyski obserwator 5.184.245.145 20.01.2020

Nie wiem co oznacza Z ale kolego drogi nie masz prawa przepytywać mnie z moich ocen dot poza religijnej działalności Kościóła K ale widząc brak agresji we wpisie stwierdzam jasno, zawsze byłem i jestem przeciwny poza religijnej działalności kościoła szczególnie dotyczy to tzw sojuszu ołtarza z tronem. W największym skrócie,  bom zmęczony i ten telefon do pisania ale kościół  zawsze historycznie na tym przegrywał. Wystarczą przykłady z XVIII, VIX i XX wiek rewolucje Francuska, Meksykańska,  Wojna Domowa w Hiszpanii czy Bolszewicka w Rosji spowodowały niewyobrażalne zbrodnie, śmierć setek tysięcy duchownych i zakonnic oraz cywilnych wiernych, profanacje  tysięcy świątyń np  Katedra Notre Dame w Paryżu (rewolucja francuska) setki tysięcy zbrodni, gwałtów na niewinnych ludziach kościóła tylko przez ścisłe związki   ówczesnych przywódców kościoła z panującą klasą rządzącą czy władcami absolutnymi. Choć rewolucja nam nie grozi ale wolałbym  i doradzał bym większy dystans  wobec obecnie rządzących. Co do episkopatu, uważam powtórny wybór Gądeckiego i Jędraszewskiego za duży błąd, jest wielu biskupów wykształconych i młodszych którzy o wiele lepiej i mądrzej kierowaliby współczesnym polskim kościołem, napewno duży błąd  konferencji episkopatu. RYDZYK, Jankowski, Głódź i kilku innych, fatalne figury w koloratkach, szkodnicy,  osłabiają, często niszczą wizerunek mojego kościoła, finanowanie Rydzyka duży błąd wizerunkowy. Ale takich uzurpatorów było w historii KK wielu i dawno ich nie ma, a kościół często  osłabiony nadal trwa, nie będzie i Rydzyka i Głodzia a kościół może  osłabiony kryzysem, tymi strasznymi przypadkami  pedofilii wśród pseudo duchownych trwa i trwać będzie, nawet mniejszy i  ilosciowo słabszy ale będzie napewno lepszy i prawdziwszy jak odejdą duchowni - przestępcy,  pseudo księża i przypadkowi, niedzielni  wierni. Kościół K w swojej ponad już 2000 letniej historii przeżywał o  wiele większe kryzysy i czasem a  dlaczego, bo był jako instytucja boska rządzony na ziemi przez grzesznych, często ludzi marnych i słabych, ale aby to zrozumieć trzeba uwierzyć w grzech pierworodny i wspominanego już szatana  który jest głównym sprawcą grzechu również w kościele, może głównie atakuje słabych ludzi kościoła. Tyle powtarzam w największym skrócie, kto chce niech wierzy, kto nie chce to nie, wybór należ do ciebie. 

user
Hanka 81.161.203.97 20.01.2020

Dzisiaj każdy wierzy w swoje osobiste magiczne pudełko  robi pokłon do dybuka facceebuka ,googla  i maga you tuba oraz robi sobie selfie. Modlimy się codziennie do tego pudełeczka nie wyobrażamy sobie życia bez niego.

user
wyborca 94.40.49.2 22.01.2020

Proboszcz na kazaniu; "w związku z decyzją biskupa w parafiach będą przeprowadzone wybory rady ekonomiczno-parafialnej. Na kartkach jest dwa pytania; czy jestes za starą radą, czy proponujesz kogoś nowego (wpisz imię i nazwisko), niektóre ulice trzeba wzmocnić" (tutaj wymienia). "Skład starej rady nie moge podać ze wzgledu na RODO" (sic!). Równiez nie poinformował kto będzie liczył glosy (on sam?). DEMOKRATYCZNE WYBORY, TYLKO MAMY XXI WIEK A NIE ŚREDNIOWIECZE  A  LUDZIE  TO NIE CIEMNA MASA

nr 14/2020
E-wydanie
elektroniczna wersja
"Życia Podkarpackiego"
w formacie PDF
przeglądaj
Przejdź na wersję Premium
dostęp do pełnych wersji artykułów
e-wydanie
prenumerata wydania papierowego
sprawdź wersję Premium